Is doelgericht iemands gedrag beïnvloeden het zelfde als manipuleren?

Geregeld krijg ik de vraag of doelgericht iemands gedrag beïnvloeden - zoals men leert in de masterclass resultaatgericht coachen - hetzelfde is als manipuleren. We hanteren immers nogal wat technieken die direct iemand aanzetten tot gedrag, zonder dat de ander in de gaten heeft hoe je dat als coach voor elkaar krijgt.

Het is tijd voor een antwoord: Nee, doelgericht iemands gedrag beïnvloeden zoals je leert in de masterclass coachen is niet hetzelfde als manipuleren. Waarom?

Dat wat je leert is een zeer effectieve vorm van gedragsbeïnvloeding, zonder dat de gesprekspartner precies snapt hoe je dat als coach doet. Maar het is geen manipulatie.

De onderscheidende criteria zijn het belang en de belanghebbende bij die beïnvloeding. Je beïnvloedt het gedrag van de ander niet om daar als coach zelf beter van te worden. Je hebt juist het nadrukkelijke mandaat om de ander te helpen. Dat mandaat is de coachsituatie. Die manier van helpen kan niet anders dan door middel van gedragsbeïnvloeding.

Coachen is nadrukkelijk iemands gedrag beïnvloeden. Sterker nog, dat willen mensen, daar betalen ze voor! Des te groter en positiever het resultaat, des te blijer de klant. Natuurlijk wil de klant weten of ik eerlijk en ethisch verantwoord ben. En natuurlijk speelt vertrouwen een belangrijke rol.

Maar het is natuurlijk ondoenlijk en onwenselijk dat je als coach alle methoden en technieken vooraf aan je klant gaat uitleggen; voordat je ze kan of mag gebruiken.

Zolang de klant tevreden is over het resultaat, en jij als coach zeker weet dat je haar gedrag beïnvloedt vanwege haar belang in plaats dat van jezelf, dan is er eigenlijk niets aan de hand. Deze pragmatische oplossing voorkomt dat we verzeild raken in een onproductieve fundamentele discussie over welke beïnvloedingsmethoden nu wel en welke nu niet toelaatbaar zijn. De stelregel is eenvoudig:

1. Wanneer ik mensen beïnvloed met het vooropgezette doel om er zelf beter van te worden, dan ben ik onethisch bezig.
2. Wanneer ik mensen beïnvloed om hen te helpen zodat zij er zelf beter van te worden, dan ben ik ethisch bezig.

Bij een doelmatige en effectieve beïnvloeding van mensen waar de ander zelf beter van wordt, en nadat je daarvoor een expliciet mandaat hebt gekregen (coach situatie), is het belangrijk om zoveel mogelijk trucs uit de kast te halen. Des te bedrevener je als coach bent, des te groter je toegevoegde waarde.

Het zou juist onethisch zijn als je als coach niet alles uit de kast zou halen en de ander daar toch (flink) voor zou laten betalen.